कोशीमा पर्वतीय पर्यटनको सम्भावना ठूलो, पूर्वाधार र दक्ष जनशक्तिको अभाव

धरान । कोशी प्रदेशमा ८ हजार मिटरभन्दा अग्ला हिमालदेखि दुर्लभ जैविक विविधता र सिमसार क्षेत्रसम्म पर्यटनको ठूलो सम्भावना भए पनि पूर्वाधार, दक्ष जनशक्ति र प्रभावकारी सरकारी नीतिको अभावमा त्यसबाट अपेक्षित लाभ लिन नसकिएको पर्यटन विश्लेषक तथा अनुसन्धानकर्ता अर्जुन उप्रेतीले बताएका छन् ।

विश्व पर्यटन दिवसको अवसरमा सुनसरी उद्योग वाणिज्य संघ धरानको आयोजना तथा पर्यटन कार्यालय धरान, इस्ट टुरिजम फाउन्डेसनको सहकार्यमा "पर्यटनका लागि हिमाल तराई सम्बन्ध" विषयक अन्तर्कृयामा पर्वतीय पर्यटनको विकासका लागि सरकारको मात्र मुख ताकेर बस्न नहुने उप्रेतीको सुझाव छ । स्थानीय पर्यटन व्यवसायीले नेपाल पर्वतारोहण सङ्घसँग सहकार्य गरी स्थानीयस्तरमै ट्रेकिङ तथा क्लाइम्बिङ गाइड उत्पादन गर्नुपर्ने उनले बताए ।

विश्वका ८ हजार मिटरभन्दा अग्ला १४ प्रमुख हिमालमध्ये पाँचवटा कोशी प्रदेशमा छन् । नेपाल सरकारले थप ६ वटा पहिचान भएका ८ हजार मिटरभन्दा अग्ला हिमाललाई अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता दिलाउन ‘इन्टरनेसनल माउन्टेन एसोसिएसन’को महासभामा प्रस्ताव लैजाने तयारी भएको उप्रेतीले बताए । प्रस्ताव स्वीकृत भए कोशी प्रदेशमा ८ हजार मिटरभन्दा अग्ला हिमालको संख्या ११ पुग्नेछ ।

त्यसैगरी, ६ हजार मिटरभन्दा अग्ला दुई सयभन्दा बढी नामकरण हुन बाँकी हिमाल पनि कोशी प्रदेशमै रहेको उप्रेतीले बताए । उनका अनुसार सगरमाथा क्षेत्रको तुलनामा मकालु र कञ्चनजङ्घा क्षेत्रमा स्थानीय तथा अर्गानिक खानेकुरा र मौलिक हिमाली संस्कृति पर्यटकका लागि थप आकर्षण बन्न सक्छ ।

पाताल डाँडा र पिके डाँडालगायतका क्षेत्रमा दुईदेखि चार दिनका छोटा पर्यटकीय प्याकेज सञ्चालन गर्न सकिने सम्भावना रहेको उनले बताए । प्रदेशमा रहेका ७९ सिमसार क्षेत्रमध्ये कोशी टप्पु, माइपोखरी र गोक्यो रामसार सूचीमा सूचीकृत छन् । यी क्षेत्र चरा अवलोकनका लागि विदेशी पर्यटकको आकर्षणको केन्द्र बन्न सक्ने उनको भनाइ छ ।
सम्भावना ठूलो भए पनि पूर्वी नेपालको पर्वतीय पर्यटन काठमाडौंमा अत्यधिक निर्भर रहेको उप्रेतीले बताए । काठमाडौंका पर्यटन एजेन्सीले पूर्वका स्थानीय युवालाई छोटो अभिमुखीकरण दिएर हिमाली क्षेत्रमा पठाउने गरेको उनले उल्लेख गरे ।

विराटनगर, धरान र इटहरीजस्ता प्रमुख सहरमा समेत पर्वतारोहण तथा पदयात्राका लागि आवश्यक पोशाक र सामग्री बिक्री गर्ने पसल पर्याप्त नहुँदा पर्यटक र पदयात्री काठमाडौंमै निर्भर हुनुपर्ने अवस्था रहेको उनले बताए ।

मकालु, शिवधारा र दोबाटेलगायतका पर्यटकीय क्षेत्रमा होटल तथा आतिथ्य पूर्वाधारको अवस्था कमजोर रहेको उप्रेतीको भनाइ छ । उनका अनुसार दोबाटेमा एउटै हलमा धेरैजना सुत्नुपर्ने अवस्था छ । तुसारो र हिमपातका बेला कतिपयले रेनकोट ओढेर बाहिरै रात बिताउनुपर्ने अवस्था रहेको उनले बताए ।

३१ पटक सगरमाथा आरोहण गरेका पासाङ दावा शेर्पा र ३२ पटक सगरमाथा आरोहण गरेका कामी रिता शेर्पाजस्ता पर्वतारोहीसँग पूर्वी नेपालका प्रमुख सहरको व्यावसायिक सम्बन्धसमेत स्थापित गर्न नसकिएको उनले बताए ।

त्यस्तै, सामाजिक सञ्जालमार्फत पर्यटकीय गन्तव्यको डिजिटल प्रवर्द्धन गर्ने र विराटनगर, धरान, इटहरीलगायत पूर्वी नेपालका सहरलाई पर्वतीय पर्यटनको मुख्य हबका रूपमा विकास गर्न तत्काल पहल गर्नुपर्नेमा उनले जोड दिएका छन् ।