चोरबाटो हुँदै नेपाल भित्रिन्छन् कुखुराका चल्ला

विराटनगर । भारतबाट अवैध रूपमा बोइलर कुखुराका चल्ला नेपाल भित्र्याउने क्रम बढेको पाइएको छ । सीमावर्ती क्षेत्रमा धान खेतका आली र सहायक बाटो प्रयोग गरेर ठूलो परिमाणमा चल्ला भित्र्याउने गरिएको हो ।

मोरङको सुनवर्षी नगरपालिका–८ हरिश्चन्द्रगढीस्थित सीमा क्षेत्रबाट मंगलबार राति सशस्त्र प्रहरीले भारतबाट ल्याउँदै गरिएका करिब ७ हजार चल्ला बरामद गरेको छ । १४० कार्टुनमा राखिएका चल्ला १४ वटा भारी बनाएर नेपालतर्फ ल्याउँदै गरेको अवस्थामा बरामद गरिएको सशस्त्र प्रहरी बल मोरङका प्रमुख प्रहरी उपरीक्षक गेहेन्द्रबहादुर भण्डारीले बताए ।
उनका अनुसार बरामद चल्लाको अनुमानित मूल्य करिब ७ लाख रुपैयाँ छ । ‘धान खेतका आली र सहायक बाटो प्रयोग गरेर भारतबाट चल्ला ल्याउँदै गरेको अवस्थामा बरामद गरिएको हो,’ भण्डारीले भने ।

बरामद चल्ला क्वारेन्टाइन कार्यालयका प्रतिनिधि, कुखुरा व्यवसायी र जनप्रतिनिधिको उपस्थितिमा नष्ट गरिने प्रहरीले जनाएको छ ।

नेपालमा करिब १ सय रुपैयाँ पर्ने बोइलर चल्ला भारतमा ४० देखि ६० रुपैयाँमै पाइने व्यवसायी बताउँछन् । भारतबाट सस्तोमा ल्याएर नेपाली बजारमा बिक्री गर्दा प्रतिगोटा ४० रुपैयाँसम्म नाफा हुने भएकाले सीमावर्ती क्षेत्रमा यसको अवैध ओसारपसार बढेको उनीहरूको भनाइ छ ।

सुनसरीको इटहरीका पोल्ट्री व्यवसायी रमेश थापाका अनुसार भारतीय चल्ला चोरबाटो हुँदै नेपाल भित्रिँदा नेपाली किसान र व्यवसायी प्रत्यक्ष प्रभावित भएका छन् । ‘खुला सीमाको फाइदा उठाउँदै सस्तोमा चल्ला ल्याएर बजारमा पु¥याउँदा नेपाली किसानले उत्पादन लागतअनुसारको मूल्यसमेत पाउन कठिन हुन्छ,’ उनले भने ।

अवैध रूपमा चल्ला भित्रिँदा किसानसँगै ह्याचरी, दाना उद्योग, कुखुरा व्यापारी र मासु व्यवसायसमेत प्रभावित हुने थापाले बताए । उनका अनुसार मूल्यमा हुने प्रतिस्पर्धासँगै क्वारेन्टाइन परीक्षणबिनै चल्ला भित्रिँदा पशुपन्छीमा फैलिने संक्रामक रोगको जोखिमसमेत हुन्छ ।

नेपालमा आयात हुने पशुपन्छी तथा पशुजन्य वस्तुको स्वास्थ्य परीक्षण र क्वारेन्टाइन जाँच अनिवार्य छ । पशु स्वास्थ्य तथा पशु सेवा ऐन, २०५५ र नियमावली, २०५६ ले आवश्यक स्वास्थ्य प्रमाणपत्र नभएका पशु तथा पशुजन्य सामग्रीको प्रवेश रोक्न सकिने व्यवस्था गरेको छ ।

तर सीमा क्षेत्रमा खेतका आली, सहायक बाटो तथा अन्य अनौपचारिक बाटो प्रयोग गरेर चल्ला भित्र्याउँदा क्वारेन्टाइन परीक्षणबिनै नेपाल प्रवेश गर्ने जोखिम हुन्छ । रातको समयमा हुने ओसारपसार र बजारमा पुगेपछि स्रोत लुकाउने प्रवृत्तिका कारण अवैध कारोबारको वास्तविक परिमाण पत्ता लगाउन कठिन हुने व्यवसायी बताउँछन् ।

‘एकैपटक ७ हजार चल्ला भेटिनु भनेको कारोबारको एउटा दृश्य मात्र हुन सक्छ । सीमा क्षेत्रमा नियमित निगरानी र अवैध आयातको स्रोतसम्म पुग्ने अनुसन्धान आवश्यक छ,’ थापाले भने । व्यवसायीले सीमा क्षेत्रमा निगरानी बढाउन, क्वारेन्टाइन परीक्षण प्रभावकारी बनाउन र अवैध आयातमा संलग्न व्यक्तिको स्रोतसम्म पुगेर अनुसन्धान गर्न माग गरेका छन् ।